İNSAN HAKLARI VE SAVAŞ

GİRİŞ: TARİHTE İNSAN HAKLARI-SAVAŞ İLİŞKİSİ

- Savaş daima bireye ve daha da çok zayıf bireylere (kadın, çocuk, yaşlı...) zarar vermiştir. Hatta, savaş ve barış dönemlerinde hukukun farklılaştığı belirtilmiştir (Grotius, De Iure Belli Ac Pacis). Sonuçta, savaş her zaman aşırı bir eylem olarak görülmüştür. Savaşın en doğal karşılandığı dönemlerde bile, bir haklı gösterme gerekçesi aranmıştır: Just war, Holy war, Dar-ül İslam/Harp, Mission Civilisatrice, White Men’s Burden...

- Savaş giderek yasaklanmıştır
-	1928 Briand-Kellogg Paktı, 1945 BM Antlaşması, İnsancıl Hukuk’un doğuşu
-	Savaş bugün istisnaidir: Meşru Müdafaa ve BM Güvenlik Konseyinin kuvvet kullanmaya izin vermesi.
-	Carter yönetimiyle birlikte, İnsan Hakları uluslararası ilişkiler alanına aktif biçimde girmiştir. 

- Bu arada İnsancıl Hukuk geliştirilmiştir

MEVCUT DURUMUN TANIMI VE TAHLİLİ

- 1990 sonrası uluslararası sistemin durumu ve insan hakları
-	1990 öncesinde mevcut iki kutuplu sistem, devleti ve dolayısıyla bireyini uluslararası şiddetten korumaya daha fazla olanak veriyordu. Bir süperdevletin tehdidi, öteki süperdevlet tarafından dengeleniyordu.

- “Teröre Karşı Savaş” kavramının yeni Holy War olarak ortaya çıkışına geçiş dönemi
-	Clinton’dan Bush’a geçiş üzerine ABD’de yeni anlayış belirtileri: Rogue States, Axes of Evil, Failed States
-	Geçmiş dönemin getirdiği kimi kavramların (konsensus, “Çatışmalar sona ermiştir” -End of History- iddiası, düşmansız kalış -çaresi: End of History’den Clash of Civilizations’ geçiş-) 

- 11 Eylül olayı: “Sabotaj”ın yeni biçimi (alternatif ideolojinin ortaya çıkmamasının sonucu 

- 11 Eylül sayesinde Küreselleşme döneminde Emperyalizm’in geri getirilişi
-	Bush yönetiminin (neo-konservatizm) eylemleri, uluslararası sermayenin işleyişine (neo-liberalizm) aykırı
-	Bush yönetimi hukuk tanımıyor (örnekler). Bush yönetimi bu yüzden meşruiyet zafiyeti içinde
-	İngiltere dışında ciddi yandaşı yok, Irak halkı inanılmaz bir direniş gösteriyor. ABD içinde muhalefet yükseliyor. Yalanları (KİS’lerin bulunamayışı, Bin Ladin-Saddam ilişkisinin fos çıkması). Bush yönetimi bu yüzden çok hırpalanıyor

- Müdahale yolunun inşası: İnsancıl Müdahale
-	İnsancıl Müdahale’nin tanımı
-	İnsancıl Müdahale’nin iki temel öğesi: korunacak olanın, koruyacak olanın vatandaşı olmaması hususu (yoksa, Meşru Müdafaa’nın geniş yorumu söz konusu olur); insanlık vicdanını sarsacak güçte bir ihlal olması gereği (yoksa, Ulusal Yetki geçerli olur)

- İnsancıl Müdahale’nin emperyalizm yapmak için kullanılması durumu: Meşru Müdafaa kavramının aşırı geniş yorumlanması (karşı çıkılması gereken kavram: preventive war ve preemptive war)

MEVCUT DURUMU AŞMANIN YOLLARI

- Aşırı gücün denetlenmesi
-	Hemen şu anda mümkün değil ama, aşırı güç kullanan Bush yönetiminin sırf bu yüzden uğradığı zafiyeti kullanmak lazım. Şiddet kullanmak bizatihi zafiyet göstergesi. 
-	ABD’nin ekonomik durumu (en azından, bütçesi 500 milyar dolar açık verdi)
-	Yeni asker yollamak zorunda, artık kimse asker yollamak istemiyor 

- İnsancıl Müdahale’nin tahrik edilmesinin önlenmesi: Ulusal Yetki’nin aşırı geniş yorumlanması (karşı çıkılması gereken kavram: içte devlet terörü ve insan haklarını tahrip etmesi)

- Terör kavramı; tanımı ve önlenmesi sorunları
-	Terör tanımı
-	Bireysel terör
-	Örgütsel terör
-	Devlet terörü

- Emperyalizm-Küreselleşme çelişkisinin kullanılması olanakları

- Neo-Konservatizmin Neo-Liberalizm’le çatıştığı teması

- Savaşın etkilerinin sınırlandırılması gerekliliği

TÜRKİYE AÇISINDAN DURUM

- Türkiye’nin Irak işgaline katılmamasının yolları
-	İnsansal ve etik gerekçeler: genç kanı dökülme olasılığı, savaşın haksızlığı
-	Siyasal gerekçeler: ulusal çıkara aykırılık durumları
-	İç toplumsal gerekçeler: Kürt sorununun tahrik edileceği
-	Hukuksal gerekçeler: Savaşın meşruiyetinin tamamen namevcut oluşu. Bu nedenle TBMM’nin Anayasa 92. maddeye göre kuvvet gönderme ve yabancı kuvvet bulundurma kararı alamayacak oluşu (meşru müdafaa yok, BM Güvenlik Konseyi kuvvet kullanma izni yok)
-	Terorizm ile Direniş Hakkı kavramlarının karıştırılmaması gerektiği
-	İçeride insan hakları yaklaşımının savunulması, Hegemon Devlet terörünün kınanmasını kolaylaştıracaktır

- Türkiye’nin kendini mümkün olduğunca bağlamaması gerektiği
-	Kolektif emperyalizm olasılığı karşısında, Güvenlik Konseyi kararı çıkma durumunda Türkiye zor durumda kalabilir
-	ABD’nin geçici, komşunun kalıcı olduğu argümanının sürekli işlenmesi
-	Savaşı herhalükarda kötü bir şey olduğu kavramının sürekli işlenmesi
-	Savaşın asimetrik durumunun sürekli işlenmesi
-	Ölen Amerikalı vs. askerlerin üzüntü yarattığı, ama bu arada çok daha fazla sayıda ölmekte olan Iraklıların hiç söz konusu edilmediğinin sürekli işlenmesi